Verozo zonwering energiebesparing
04:38
04-07-2017

Panelgesprek Verozo over zonwering, duurzaamheid en onderhoud

Alweer enige tijd geleden heeft Verozo, de Belgische beroepsvereniging voor zonwering, voor de eerste keer een panelgesprek georganiseerd. Ecologie en duurzaamheid waren belangrijke thema’s, maar ook het onderhoud van installaties. Dat laatste aspect sluit aan bij een artikel over dit onderwerp in Z&R 3 en lijkt – terecht – een steeds grotere rol te gaan spelen. 

Deelnemers aan het eerste panelgesprek van Verozo waren Tim Engelen van Harol Projects, Filip Meganck van Dickson®, Sven Castro van Boflex, Kasper Oudshoorn van Helioscreen Projects, Ann Van Eycken van Verozo en Els Louis van Jaspers-Eyers Architects.

Over de functie van zonwering is in de kolommen van Z&R natuurlijk al vaak genoeg gesproken. Zonwering weert het directe zonlicht en zorgt daarmee voor visueel comfort. Daarnaast is zonwering belangrijk om de warmte buiten te houden, zodat er minder – kostbare – koeling nodig is. Sommige vormen van zonwering zijn overigens ook geschikt om in koude tijden het omgekeerde te bewerkstelligen: ze kunnen helpen om de warmte binnen te houden, zodat er minder hoeft te worden gestookt.

Verozo Milieu Centraal besparing energiekosten

Zonwering en BEN(G)
“Buitenzonwering kan tot 95% van de zonnewarmte die door het raam binnenkomt weren”, zegt Ann Van Eycken. “Bij een BEN woning wordt zonwering een noodzaak omdat de drempel van oververhitting bijna met het dubbele wordt overschreden. Dat levert in België niet alleen een boete op voor de bouwheer, maar maakt ook actieve koeling noodzakelijk om het probleem op te lossen, met hogere energiekosten als gevolg. De energiebesparing die buitenzonwering oplevert is dus in eerste instantie vooral het vermijden van actieve koellast.”

Zonwering vervangt koeling (of vult ze aan)
Ongeveer 40 procent van ons totale energieverbruik wordt opgesoupeerd door de gebouwde omgeving. Isolatie is een van de manieren om te besparen, maar een nadeel is dat steeds beter geïsoleerde gebouwen in de zomer bijna niet meer koel kunnen worden gehouden. Zonwering kan worden gebruikt om warmte te weren, maar ook om te isoleren (denk bijvoorbeeld aan rolluiken).

“Wanneer je geen zonwering plaatst, zal je tijdens warme periodes de airconditioning vaker moeten aanzetten”, merkt Sven Castro op. Airconditioning middels zonwering volledig overbodig maken, is in veel gevallen een brug te ver. “Het hangt van de situatie af”, nuanceert hij. “Een volledig glazen gebouw op temperatuur houden met uitsluitend zonwering, gaat niet lukken. Dan blijft koeling noodzakelijk.”

Ontwerp als bepalende factor
Als echter in het ontwerp rekening wordt gehouden met oriëntatie, oversteken boven de ramen, goede isolatie enzovoort, kan alleen zonwering mogelijk wel genoeg zijn om een gebouw voldoende koel te houden. Er zijn inmiddels genoeg voorbeelden die dat bewijzen. “Dat zijn projecten waarbij zonwering een belangrijke onderdeel van het ontwerp is en niet zomaar een schermpje voor het raam”, constateert Tim Engelen.

Temperatuur en comfort lopen overigens niet altijd gelijk. “De gevoelswarmte die binnenvallend zonlicht veroorzaakt, is ook iets waar we rekening mee moeten houden”, constateert Kasper Oudshoorn. “Het gebeurt heel vaak dat er alsnog zonwering moet worden geïnstalleerd als een gebouw al in gebruik is genomen. Medewerkers die achter glas aan het werk zijn, ervaren door de stralingswarmte van het zonlicht vaak te veel warmte, ook al is de temperatuur in de ruimte niet uitzonderlijk.

Verozo stadskantoor Venlo

Standaard EPB-waarden moeten worden herzien
De Belgische zonweringsector vindt dat zonwering nog altijd stiefmoederlijk wordt behandeld in de EPB*-berekening, stelt Ann Van Eycken vast. “De EPB-verslaggever kiest in de EPB software voor een ontwerp gemakshalve voor zonwering voor conservatieve waardes: voor buitenzonwering is de reductiewaarde Fc 0,5**, terwijl de echte waarde van de gekozen zonwering eerder rond 0,1 kan liggen. We hebben onderzocht dat je bij een BEN-woning zonder zonwering aan een verdubbeling van de oververhittingswaarden komt. Wanneer wel zonwering wordt voorzien, kunnen de oververhittingswaarden 1/3 tot 2/3 worden verminderd. Er kan met zonwering dus enorm op actieve koeling worden bespaard!”

Verozo ijvert al een hele tijd voor een aanpassing van de waardes die voor de EPB-berekening worden gebruikt. “We hebben alle producten getest en komen nu op een realistische Fc-waarde van 0,3”, aldus Ann Van Eycken. “We hebben dat nu aangevraagd, maar het kan nog twee tot drie jaar duren vooraleer de regelgeving wordt aangepast. We hollen dus altijd een beetje achter de feiten aan. Anderzijds kunnen de echte waardes wel ingebracht worden via een rechtstreekse link met de zonweringswaardes die op www.epbd.be staan, waardoor bij een goede keuze de zontoetredingsfactor met buitenzonwering tot 95% kan verminderen.”    υ

Automatische besturing
Het belang van automatische besturing van zonwering wordt almaar duidelijker. “Neem een school als voorbeeld”, zegt Tim Engelen van Harol Projects. “Vaak wordt gedacht dat de zonwering in het weekend niet hoeft te werken omdat er dan toch niemand aanwezig is. Het gevolg is dat in een warm weekend de zon twee volle dagen op het glas van een afgesloten gebouw heeft gestaan. Maandagochtend komen leerkrachten en leerlingen dan in oververhitte klassen, waar de warmte nauwelijks kan worden verdreven.”

“De automatische besturing werkt doorgaans met een lichtsensor, maar je kunt ook verder gaan”, vult Sven Castro van Boflex aan. “Er kan bijvoorbeeld ook worden ingesteld dat de zonwering pas naar beneden gaat wanneer in de kamer een bepaalde temperatuur wordt overschreden. Anders gaat ze in de winter ook naar beneden, als dat eigenlijk niet nodig is.”

Verozo Terneuzen

Recyclen van materialen
Duurzaamheid betekent natuurlijk ook werken met duurzame materialen. De sector zet volgens de panelleden meer en meer in op deze thematiek. Architecte Els Louis haalt aan dat een product met een Cradle to Cradle label een belangrijk pluspunt is. “Zeventig procent van het aluminium dat wij gebruiken, komt uit recycling”, zegt Kasper Oudshoorn van Helioscreen Projects. “Bij de doeken is dat een ander verhaal. Die bestaan grotendeels uit pvc, een materiaal dat belastend is voor het milieu. Er bestaan wel al technieken om uit bijvoorbeeld petflessen zonweringdoek te maken, maar die evolutie gaat jammer genoeg erg langzaam.” Het is recyclebaar, maar het wordt niet gedaan omdat het nog altijd goedkoper is om een nieuw materiaal te produceren dan om bestaand materiaal te recycleren, vult Filip Meganck van Dickson® aan. “Maar zolang het niet honderd procent verplicht is, zal het helaas ook niet volledig worden toegepast…”

Duurzaamheid, een breed begrip
Duurzaamheid is een begrip dat op veel manieren kan worden geïnterpreteerd. Dat iets lang meegaat, kan een insteek zijn, maar ook dat materialen kunnen worden hergebruikt, dat er energie en andere natuurlijk hulpbronnen worden bespaard, dat natuur en milieu worden ontzien. Voor Els Louis is van belang dat er gedurende de hele levensduur van een product voor wordt gezorgd dat het lang kan meegaan. Wat zonwering betreft, stipt ze vervolgens een voor architecten belangrijk punt aan: onderhoud!

Onderhoud
Als architecten een gebouw ontwerpen, is naast functionaliteit ook esthetiek van belang. Zonwering kan door een architect als storend worden ervaren. Nog erger is het als verouderde zonweringen er niet meer mooi meer uitzien omdat ze verweerd zijn, scheef hangen of deels zijn uitgeklapt omdat ze niet meer functioneren. “Bij alle andere installaties in gebouwen worden standaard onderhoudscontracten aangeboden”, constateert Filip Meganck. “Bij zonwering is dat vaak nog niet het geval, terwijl dat eigenlijk wel nodig is. In Zwitserland hebben de grote fabrikanten hele ploegen op de weg die niets anders doen dan bestaande installaties jaarlijks nakijken en onderhouden.”

“Onderhoud aan een verwarmingsketel is algemeen aanvaard”, aldus Sven Castro. “Hetzelfde geldt voor de alarminstallatie die jaarlijks wordt nagekeken en getest. Van zonwering wordt dan weer verwacht dat ze twintig jaar meegaat zonder dat er iets mee gebeurt.” Maar er is beweging merkbaar, besluit Kasper Oudshoorn, want inmiddels wordt bij ongeveer dertig procent van de projecten die Helioscreen Projects in Nederland uitvoert een onderhoudscontract afgesloten.

Verozo Mortsel


*
In een EPB-berekening worden de materialen waaruit het gebouw is opgetrokken (bouwstenen, isolatie, ramen enzovoorts) en de installaties (ventilatie, verwarming, warm tapwater enzovoorts) vrij gedetailleerd ingegeven. Een EPB-berekening geeft daarom een vrij gedetailleerd beeld van het energieverbruik van een woning. Een EPC-berekening wordt gemaakt op basis van een bezoek van een energie-verslaggever aan de woning. Deze controleert onder meer de kwaliteit van de ramen, het bouwjaar enzovoorts en geeft deze gegevens in, waaruit een geschat energieverbruik voortkomt. 

**
Fc (reductie- of beschaduwingswaarde) is de mate van verbetering door de zonwering tegenover de beglazing. Hoe lager de reductiewaarde (tussen 0 en 1), hoe thermisch efficiënter de zonwering is. 


Verantwoording
Dit artikel is gebaseerd op een verslag van een eerste panelgesprek van Verozo dat in december 2016 heeft plaatsgevonden.
Het verslag van deze bijeenkomst is gepubliceerd op www.architectura.be en bewerkt voor Z&R.


Tekst en foto’s: Verozo

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Z&R Online partners

De Pen Marcel Schotanus kopenBy Michèl Prijslijst 2017